Ratownictwo Medyczne i Pierwsza Pomoc - Ratunek24.pl

Hipotermia - wpływ na funkcjonowanie organizmu

Zbliża się zima, a wraz z nią powrócą do pogotowia wezwania związane z hipotermią. Przypomnijcie sobie: co dzieje się w ludzkim ciele, jak jest wyziębione.

Gdy temperatura wnętrza organizmu spadnie poniżej 34,5°C , termogeneza jest zaburzona w stopniu uniemożliwiającym samoistny powrót do optymalnej temperatury ciała bez ingerencji zewnętrznej. Całkowity zanik regulacji temperatury następuje u ludzi przy wychłodzeniu ciała poniżej 30°C. Wcześniej zniesione są wszystkie reakcje obronne. W skrajnych przypadkach w sztucznej i naturalnej hipotermii temperatura może sięgać 25°C bez nieodwracalnych zaburzeń czynności. Krytyczne wartości temperatury ciała dla przeżycia tkanek wynoszą 18°C, a za letalną u człowieka przyjmuje się jednak temperaturę poniżej 24°C. 1. Zmiany objętości i składu płynu zewnątrzkomórkowego Zapotrzebowanie na tlen obniża się proporcjonalnie do spadku temperatury. W temp. 28-30°C wynosi 50% normy, w 25°C – 33%, a poniżej 10°C od 4% do 11%. Najwięcej tlenu potrzebują nerki, w dalszej kolejności są serce, wątroba i mózg. Zużycie tlenu wzrasta 5-krotnie podczas dreszczy. Zmniejszenie utlenowania tkanek jest wynikiem zaburzonej dysocjacji oksyhemoglobiny. A niewielkie zużycie tlenu powoduje spadek wydalania dwutlenku węgla w płucach. Zapotrzebowanie na glukozę i jej tolerancja oraz działanie insuliny jest w hipotermii mniejsze, czego skutkiem jest hiperglikemia. Jeśli temperatura ciała obniży się, to stosunek albumin do globulin prawie się nie zmienia, natomiast u osoby, u której temperatura wraca do normy, może wystąpić hipoproteinemia jako następstwo wzmożonej przepuszczalności naczyń włosowatych. Obniżenie temperatury wewnętrznej do 30°C nie powoduje utraty lub przemieszczenia płynu w żadnej przestrzeni wodnej ciała. Przenikanie wody do wnętrza komórek występuje dopiero w 25°C. Stężenie potasu zmienia się dopiero przy długo trwającej i głębokiej hipotermii. Następuje zmniejszenie jego stężenia w osoczu i przenikanie do przestrzeni wewnątrzkomórkowej. Stężenie sodu pozostaje bez zmian do temperatury 25°C, następnie nieznacznie się zwiększa. Poniżej temperatury 25°C chlor przemieszcza się z przestrzeni wewnątrzkomórkowej do płynu zewnątrzkomórkowego i zwiększa się jego ilość w osoczu. W hipotermii stężenie wapnia nieznacznie wzrasta, ale dopiero po upływie 24 godzin. Stężenie magnezu do temperatury 25°C stopniowo zmniejsza się w komórkach i równocześnie zwiększa w osoczu. 2. Zmiany zachodzące w układzie krążenia Przy niewielkim spadku temperatury wewnętrznej częstotliwość akcji serca, pojemność wyrzutowa i minutowa wzrastają. Dalsze ochładzanie, poniżej 30°C, powoduje obniżenie ilości tlenu dostarczanego do mięśnia sercowego i zwolnienie samoistnej spoczynkowej depolaryzacji komórek węzła zatokowego, co prowadzi do bradykardii. Zwolnienie akcji serca w temperaturze 30°C wynosi 67% normy, a w 28°C – 58%. U pacjentów w głębokiej hipotermii, u których stwierdza się tachykardię, należy brać pod uwagę również inne jej przyczyny, np.: hipowolemię, hipoglikemię czy zatrucie lekami. Oprócz bradykardii, częstym zjawiskiem są zaburzenia rytmu serca początkowo nadkomorowe (migotanie przedsionków), komorowe (migotanie komór, asystolia) oraz blok pierwszego stopnia, który najczęściej występuje u osób z wcześniejszą patologią mięśnia sercowego. Migotanie przedsionków może pojawić się przy spadku temperatury wewnętrznej poniżej 32°C i ustępuje samoistnie podczas ogrzewania. Natomiast zaburzenia rytmu pochodzenia komorowego obserwuje się często, gdy temperatura wewnętrzna spada poniżej 25°C. Próby defibrylacji są nieskuteczne, gdy temperatura ciała jest niższa niż 30°C. Należy pamiętać o ogrzaniu pacjenta oraz o delikatnym obchodzeniu się z nim, gdyż udowodniono, że gwałtowne ruchy i zabiegi inwazyjne mogą wyzwolić silne komorowe zaburzenia rytmu. Dochodzi również do zmian w EKG. Wydłużeniu ulega odcinek PR, zespół QRS i QT. Odcinek ST unosi się i powstaje fala J zwany także falą Osborna [17], a załamek T może być odwrócony. Początkowe niewielkie ochłodzenie doprowadza do skurczu naczyń obwodowych, centralizacji krążenia i w konsekwencji do podwyższenia tętniczego ciśnienia krwi. Spadek ciśnienia tętniczego w głębszej hipotermii jest spowodowany zwolnieniem przepływu krwi, zaleganiem jej na obwodzie i przenikaniem płynów do przestrzeni pozanaczyniowej. W temperaturze poniżej 28-25°C ciśnienie jest nieoznaczalne. Z badań na zwierzętach wynika, że w hipotermii jest zapewniony wystarczający przepływ krwi przez naczynia wieńcowe, z powodu ich poszerzenia przez zimno. Do temperatury 30°C nie wykazano istnienia zaburzeń metabolicznych w sercu. Nie zmienia się też w temperaturze do 25°C zawartość wody i elektrolitów, jedynie stosunek potasu do sodu we włóknach mięśniowych serca zmienia się na potasu wraz z obniżaniem się temperatury . 3. Zmiany zachodzące w układzie oddechowym Odpowiedzią układu oddechowego na oziębienie jest początkowo pogłębienie i przyspieszenie oddechu związane ze wzrostem przemian metabolicznych i zapotrzebowania na tlen. Dalsze ochładzanie i przy tym zwalnianie metabolizmu prowadzą do depresji ośrodka oddechowego ze stopniowym zmniejszaniem się wentylacji minutowej. Gdy temperatura wewnętrzna spadnie poniżej 20°C dochodzi do bezdechu. Zmniejszona wentylacja prowadzi do łagodnej kwasicy oddechowej. Hipotermia powoduje również nasilenie kwasicy metabolicznej, gdyż krzywa dysocjacji tlenu przesuwa się w lewo, co oznacza, że tlen trudniej jest oddawany w tkankach, mimo że jego rozpuszczalność we krwi wzrasta. Słabną też odruchy obronne dróg oddechowych. Zimno prowadzi do nadmiernej produkcji wydzieliny oskrzelowej, przez co mogą rozwinąć się: niedodma, stan zapalny oskrzeli i płuc oraz zachłystowe zapalenie płuc. Natomiast ogrzanie może doprowadzić do obrzęku płuc. 4. Zmiany zachodzące w ośrodkowym układzie nerwowym Obniżenie temperatury wewnętrznej prowadzi do zwolnienia metabolizmu i spadku zużycia tlenu. Hipotermia ochrania mózg przed niekorzystnymi skutkami niedotlenienia. Kora mózgowa toleruje ostrą hipoksję wywołaną całkowitym ustaniem czynności układu krążenia nawet przez godzinę przy temperaturze poniżej 20°C bez następstw neurologicznych po ogrzaniu. „Opisywano wiele przypadków zanurzenia w zimnej wodzie przez okres 25-30 min z następującym powrotem niezaburzonych funkcji neurologicznych po reanimacji . Dlatego śmierć mózgu można rozpoznać tylko po ogrzaniu. Hipotermia działa depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Przy temperaturze 33,5°C następuje zwolnienie czynności elektrycznej mózgu, a poniżej 20°C w EEG nie widać aktywności elektrycznej mózgu. Zimno wywołuje zaburzenia psychiczne, które powodują nieadekwatne zachowania, np. zdejmowanie ubrania podczas zamarzania. A przy temperaturze poniżej 30°C dochodzi do utraty przytomności. Zmniejsza się mózgowy przepływ krwi na skutek zwiększenia lepkości krwi. Łagodna hipotermia wzmaga odruchy mózgowe i rdzeniowe, ale przy temperaturze poniżej 32°C obserwuje się osłabienie odruchów. Gdy temperatura wewnętrzna osiągnie 26°C, jako ostatni, zanika odruch kolanowy. Z kolei najdłużej utrzymują się odruchy z pnia mózgu. Wpływ oziębienia na nerwy obwodowe zależy od ich mielinizacji i przekroju, a przewodnictwo nerwowe maleje liniowo już od temperatury 36°C do 23°C. 5. Zmiany zachodzące w układzie moczowym W początkowej fazie hipotermii zwiększa się przepływ nerkowy w wyniku centralizacji krążenia. Wzmaga się diureza, a zmniejszone wytwarzanie ADH prowadzi do zaburzeń w reabsorpcji wody i sodu w kanalikach dystalnych. Dochodzi do poliurii izoosmotycznej. Powikłaniem straty elektrolitów mogą być: hiponatriemia, hipokalcemia i hipomagnezemia. A uszkodzenie kanalików nerkowych powoduje zaburzenia w wchłanianiu zwrotnym glukozy i w konsekwencji glukozurię. Produkowanie dużej ilości rozcieńczonego moczu prowadzi w czasie ogrzewania pacjenta do względnej hipowolemii, nazywanej wstrząsem z ogrzewania. Dobowa produkcja moczu w temperaturze 32°C wzrasta 2-krotnie, a w 30°C 3-krotnie. W głębszej hipotermii, skurcz naczyń krwionośnych powoduje spadek przepływu krwi przez nerki. Pogorszenie warunków przepływu i długie unieruchomienie sprzyjają postaniu Lizy mięśni szkieletowych. Prawidłowa czynność nerek, po przywróceniu normalnej temperatury ciała, powraca po upływie 24 godzin. 6. Zaburzenia hematologiczne Hipotermia upośledza mechanizmy układów krzepnięcia krwi. Mogą wystąpić objawy koagulopatii, mimo prawidłowych wartości czasu protrombinowego i kefalinowego. Zwykle koagulopatia cofa się po odpowiednim ogrzaniu pacjenta, opisano jednak kilka przypadków rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC). Niekorzystny wpływ na krzepnięcie ma: skurcz naczyń krwionośnych, wzrost gęstości krwi oraz uwolnienie tromboplastyn tkankowych przez ochłodzone, niedokrwione tkanki. W reakcji na zimno tworzy się fibrynogen, który zwiększa ryzyko rozwinięcia się zakrzepicy w naczyniach wieńcowych i mózgowych. Wzrasta lepkość krwi o 2% na każdy 1° temperatury ciała. W hipotermii hematokryt ulega podwyższeniu, zmniejsza się liczba krwinek białych i płytek krwi w konsekwencji sekwestracji krwinek w naczyniach wątroby, śledziony, jelit i w szpiku kostnym. Leukopenia i trombocytopenia ustępują w trakcie ogrzewania. Gdy temperatura ciała lub pewnych jego części spada poniżej 29°C może wystąpić hemoglobinuria. 7. Zmiany zachodzące w układzie pokarmowym Hipotermia może prowadzić do powikłań takich jak: niedrożność i stresowy wrzód żołądka. W temperaturze 34°C ulegają zwolnieniu ruchy perystaltyczne przewodu pokarmowego, a przy 28°C perystaltyka ulega zahamowaniu. Upośledzeniu może również ulec funkcja wątroby. Prowadzi to wówczas do niebezpiecznego wzrostu mleczanów, leków i toksyn we krwi. Mniejsze jest też wytwarzanie żółci. Opracowanie RR ratunek24.pl

Dodaj Komentarz

Musisz być zalogowany, by móc dodać komentarz.

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy

Społeczność

Najnowsze zdjęcia

  • Pierwsza pomoc tonącym
  • Podstawowa Opieka Zdrowotna
  • Wzywając pogotowie, nie okłamuj dyspozytora
  • Nie czekaj, dzwoń!
  • Nie wzywaj pogotowia nadaremnie
  • Wzywaj z głową
  • Ratownik medyczny
  • Teraz już wiesz...
  • Miał zawał. Karetki nie było.
  • Zespół QRS i jego szerokość
  • STEMI może być...
  • Słupek
  • Zatrucia
  • Ratownik medyczny
  • Zarobki ratownika medycznego
  • Służby