Ratownictwo Medyczne i Pierwsza Pomoc - Ratunek24.pl

Zespół stresu pourazowego - przyczyny, objawy, leczenie

Zapraszamy do lektury artykułu z najnowszego wydania magazynu Na Ratunek.


Środowisko pracy ratowników medycznych jest nieprzewidywalne, a często niewdzięczne. Ratownik musi reagować szybko w sytuacji zagrożenia zdrowia i życia. Dodatkowo obserwowanie cierpienia innych ludzi, w tym dzieci, śmierć pacjentów/poszkodowanych, czy strata kolegów potęgują przeżywanie stresu i są ogromnym obciążeniem. Dlatego ta grupa zawodowa jest szczególnie narażona na ryzyko stresu traumatycznego.


Ratownicy medyczni żeby wykonywać swoją pracę dobrze, muszą być odporni na cierpienie. Ale to, co widzą, może dręczyć ich w ciągu dnia i nawiedzać w nocy, co sprawia, że u 1 na 5 ratowników medycznych rozwija się PTSD – zespół stresu pourazowego. O wiele większa grupa ratowników zmaga się natomiast ze stresem chronicznym, depresją i innymi zaburzeniami lękowymi.


Stres może być niszczący dla ludzkiego ciała, jeśli nie zostanie nic zrobione, aby go zmniejszyć. Stres podnosi ciśnienie krwi i cholesterolu, jednocześnie osłabiając system immunologiczny, zmniejszając jego zdolność do niszczenia wirusów i bakterii. Może być odczuwany jako fizyczne dolegliwości na wiele sposobów. Bóle głowy, wysokie ciśnienie i ciągłe zmęczenie często są oznakami odczuwanego stresu. Zniecierpliwienie i wrogie nastawienie do osób potrzebujących pomocy to także symptomy, których mogą doświadczać ratownicy medyczni. Depresja, apatia i niechęć do pracy to kolejne sygnały wysyłane przez ciało. Ratownicy muszą umieć rozpoznawać tego typu objawy stresu i radzić sobie z tym problemem (szukać pomocy), ponieważ życie innych ludzi zależy od tego, czy ratownik wykonuje swoje zadania najlepiej jak potrafi. Jednakże zwalczanie stresu i umiejętność radzenia sobie z nim to nie tylko indywidualne zdolności, ale także pomoc specjalisty. Jak zatem rozpoznać, że jesteśmy w ciągłym stresie skoro nie czujemy tego na tyle mocno, aby nam to przeszkadzało?


Oto kilka objawów, na które ratownik powinien zwrócić uwagę:


- pojawienie się alergii – jeśli wcześniej nie byłeś alergikiem, a w twojej rodzinie alergie nie są powszechne, to są spore szanse na to, że twoja alergia wynika z obniżenia odporności organizmu, wywołanej chronicznym stresem;


- zanik libido, oziębłość (zwłaszcza wśród kobiet) – jest znacznym predykatorem nadmiernego stresu, szczególnie jeśli dawniej libido było większe;


- ciągła ochota na słodkie – organizm dąży do wyrównania poziomu kortyzolu – hormonu stresu;


- bruksizm – nocne zgrzytanie zębami wywołane napięciem szczęki podczas snu;


- problemy z zasypianiem, bezsenność – w efekcie prowadzą do zmniejszenia wydolności i spadku aktywności, to zaś nasila stres i koło się zamyka;


- wypadanie włosów – jeśli nie przyjmujesz żadnych nowych leków, nie stosujesz nowych kosmetyków do pielęgnacji włosów, a włosy zaczęły wypadać ci garściami, może być to wynikiem braku mikroelementów „wypłukanych” z organizmu przez stres;


- ciągłe skurcze łydek, drżenie powieki – to efekt braku magnezu, który został „zużyty” przez zwiększone wydzielanie adrenaliny w sytuacji stresowej;


- problemy z menstruacją, zwłaszcza opóźnianie się miesiączek;


- nadmierne pocenie się zarówno w nocy, jak i w dzień.


Jak przezwyciężyć stres?


Ze stresem chronicznym jednak możemy sobie radzić. Jest wiele sposobów, aby się zrelaksować i wyciszyć, na przykład praktykując regularne ćwiczenia fizyczne, które zwiększają odporność organizmu i przygotowują go do walki ze stresem, usuwają napięcie mięśni i relaksują umysł, gdyż zużywają adrenalinę oraz inne hormony wytwarzane podczas stresu, poprawiają wytrzymałość i sprężystość mięśni, są korzystne dla całego układu krwionośnego. Zasada jest prosta: mięsień zmęczony to mięsień zrelaksowany. Aktywność fizyczna powoduje lepsze samopoczucie, gdyż do układu krążenia uwalniane są endorfiny, czyli naturalne substancje wewnątrzustrojowe, które poprawiają nastrój, podwyższają samoocenę, zmniejszają uczcie lęku i depresji oraz zapewniają głębszy sen.


Innym sposobem na walkę ze stresem jest wykonywanie ćwiczeń relaksacyjnych. Zmuszanie się do powolnych, głębokich, przeponowych oddechów to sygnał dla organizmu, że stres minął, nawet jeśli nie jest to prawdą. W chwili przeżywania stresu tętno i oddech przyspieszają. Medytacja, pozytywne myślenie, gorąca kąpiel, łagodna, uspokajająca muzyka to także doskonałe sposoby na odzyskanie spokoju i równowagi.


Najgorszym rozwiązaniem są wszelkie używki. Dają tylko złudne poczucie braku problemów, powodują różne fizyczne i emocjonalne zaburzenia, które nie tylko wyniszczają organizm, ale także negatywnie wpływają na relacje w rodzinie i w pracy. Alkohol i narkotyki nie są rozwiązaniem na PTSD. Zespół stresu pourazowego jest utrudniającym normalne funkcjonowanie stanem, który następuje po tragicznym wydarzeniu. Jest to normalna odpowiedź ludzkiej psychiki na sytuację wykraczającą poza granice jej wytrzymałości.


Jak objawia się stres pourazowy?


Podstawową różnicą pomiędzy PTSD a zwykłą reakcją na traumę nie jest intensywność przeżytego stresu, ale intensywność i długość trwania jego symptomów. Po traumatycznym wydarzeniu umysł i ciało są w szoku. Dezorientacja, strach czy trudność z odnalezieniem się w rzeczywistości po zdarzeniu są czymś zupełnie naturalnym. Naturalnym jest także to, że prawie wszyscy, którzy przeżyli traumę, początkowo mają objawy podobne do tych, które są objawami PTSD, takie jak: koszmary senne, lęk i ciągłe myśli o minionym wydarzeniu. Objawy te mogą towarzyszyć przez kilka tygodni, ale wraz z upływem czasu i przemijaniem emocji wszystko powinno wracać do normy. Gdy wymienione objawy utrzymują się ponad miesiąc i mają wpływ na normalne funkcjonowanie jednostki w społeczeństwie, mówimy o zespole stresu pourazowego (ang. post traumatic stress disorder). To, że osoba bez przerwy doświadcza złych emocji i nie może uwolnić się od obrazów związanych z tragicznym wydarzeniem, wpływa na jej zachowanie, funkcjonowanie procesów umysłowych, zmianę wartości życiowych i mechanizmów fizjologicznych. Natomiast zwykła reakcja na traumę, pomimo że cechuje się podobnymi symptomami, utrzymuje się nie dłużej niż 4 tygodnie. Większość osób, które doświadczyły traumatycznego zdarzenia, po pewnym czasie powraca do normalnego funkcjonowania, jednakże u pewnej grupy ludzi reakcje stresowe nie zanikają, a czasami nawet przybierają na sile. Właśnie te osoby są szczególnie narażone na PTSD. Większość ludzi kojarzy zespół stresu pourazowego z żołnierzami biorącymi udział w wojnach. Rzeczywiście, stres bojowy jest największą przyczyną rozwoju PTSDu mężczyzn, jednak każde przytłaczające, zagrażające życiu wydarzenie może wyzwolić PTSD, zwłaszcza jeśli jest ono nieprzewidywalne i poza kontrolą.


Podstawowym objawem zespołu stresu pourazowego jest dystres – długotrwały stres prowadzący do wyczerpania organizmu i chorób psychosomatycznych np. migreny, choroby wrzodowej, nadciśnienia tętniczego. Do chorego uporczywie powracają traumatyczne wydarzenia podczas snów bądź w wyniku skojarzenia innych sytuacji z wydarzeniem traumatycznym. Powszechne są reakcje fizjologiczne na bodźce, które przypominają tragedię (np. ucieczka podczas huku). Ponadto zaobserwować można unikanie sytuacji bądź rzeczy, które mogą mieć jakikolwiek związek z traumą. Osoba wycofuje się z rzeczywistości, pesymistycznie myśli o swojej przyszłości oraz ma bardzo ograniczoną zdolność do okazywania pozytywnych uczuć. Mimo zewnętrznej bierności ciągle funkcjonuje w stanie wysokiego pobudzenia – ma problemy z zasypaniem, trudności z koncentracją, wzmożoną czujność oraz cierpi na dysforię – gwałtowne wybuchy gniewu.


   


Dlaczego powinno się szukać pomocy?


Leczenie PTSD łagodzi objawy, pomagając poradzić sobie z traumą jako z doświadczeniem. Zamiast unikać myślenia i wspomnień z traumatycznego wydarzenia, terapeuta zachęci do przypomnienia sobie i przetworzenia emocji i uczuć, które towarzyszyły w trakcie traumy. Oprócz tego, terapeuta wraz z pacjentem znajdują ujście dla emocji, które były skrywane. Terapia PTSD pomaga także przywrócić poczucie kontroli i zredukować ogromny wpływ traumy na życie. Im wcześniej zostanie podjęta terapia, tym lepiej. Objawy PTSD mogą się bowiem nasilać. Poradzenie sobie z nimi wcześniej może je zatrzymać. Uzyskanie informacji na temat tego, jak działa terapia, gdzie szukać pomocy i jakie pytania zadawać, ułatwi uzyskanie pomocy i doprowadzi do lepszych wyników.


Objawy PTSD mogą zmienić rodzinne życie. Możecie zauważyć, jak bliska Wam osoba oddala się od Was, nie odnajduje przyjemności w przebywaniu z innymi lub chodzi zła, a nawet dopuszcza się przemocy. Uzyskanie pomocy w leczeniu zespołu stresu pourazowego poprawi także Wasze rodzinne życie.


PTSD może być przyczyną innych zdrowotnych problemów. Objawy zespołu stresu pourazowego mogą sprawić, że fizyczne problemy zdrowotne pogorszą się. Badania pokazują związek pomiędzy PTSD a chorobami serca. Zwrócenie się o pomoc w leczeniu PTSD poprawi także fizyczne zdrowie.


Zanim zwrócimy się do specjalisty, czy też oczekując na terapię, należy starać się pomóc sobie samemu. Powrót do zdrowia jest stopniowym i długim procesem. Nie dzieje się to z dnia na dzień, a wspomnienia traumy nigdy nie znikną całkowicie. To może sprawiać, że życie wydaje się być trudne. Jest jednak wiele rzeczy, które można robić, aby poradzić sobie ze szczątkowymi objawami i zmniejszyć niepokój i strach.


Jedną z nich jest zwrócenie się po wsparcie do innych. PTSD może sprawić, że człowiek czuje się wyobcowany. Może mieć pokusę, aby zacząć się izolować od znajomych, a nawet od bliskich osób. Bardzo ważne jest jednak, aby starać się być z ludźmi, zwłaszcza z tymi, którym na tobie zależy. Wsparcie od innych osób jest istotne, aby radzić sobie z objawami PTSD, nie bój się więc prosić swoich bliskich o pomoc w tym trudnym dla siebie czasie. Jak wspomniałam wcześniej, unikanie alkoholu i narkotyków to podstawa. Jeśli nie radzisz sobie z trudnymi emocjami i wspomnieniami z traumy, możesz ulec pokusie „samoleczenia” się alkoholem i narkotykami. Ale, o ile substancje te chwilowo pomogą poczuć się lepiej, w dłuższej perspektywie jedynie zaostrzą objawy PTSD, takie jak: emocjonalne odrętwienie, izolację społeczną, gniew, depresję. Alkohol i narkotyki mają także wpływ na leczenie i mogą powiększyć problemy w domu i w relacjach z bliskimi.


Kluczem do przezwyciężenia zespołu stresu pourazowego jest pokonanie poczucia bezradności i bezsilności, które pozostawia trauma. Ważnym jest, aby przypomnieć sobie, że masz siłę i umiejętność radzenia sobie z problemami.


Jeśli nie radzisz sobie z codziennością, przytłaczają cię nawet drobne sprawy, a każdy dzień jest dla ciebie wyzwaniem – skontaktuj się ze specjalistą.


Pomoc dla ratowników medycznych, którzy doświadczają silnego stresu lub przeżyli traumatyczne zdarzenie oferuje Fundacja F43 z Warszawy. Psychologowie i psychotraumatolodzy z fundacji oferują interwencję kryzysową, wsparcie psychologiczne, profesjonalną terapię, a także udział w grupach wsparcia. Informacje i porady dotyczące stresu traumatycznego można znaleźć na stronie www.misjaPTSD.pl. Informacje o pomocy psychologicznej dla ratowników dostępne są na stronie www.f43.org.pl.


Autor: Katarzyna Podleska - psycholog, psychotraumatolog, dyplomowany diagnosta; specjalizuje się we wczesnej interwencji po traumatycznych zdarzeniach oraz w terapii skoncentrowanej na traumie osób dorosłych, posiada doświadczenie w terapii PTSD oraz zaburzeń nerwicowych nabyte m.in. w terapii funkcjonariuszy służb mundurowych.


Źródło: Na Ratunek

Dodaj Komentarz

Musisz być zalogowany, by móc dodać komentarz.

Komentarze

Zobacz profil - miroslawklozzets
Prawda jest taka że czasami niestety nie da się pacjenta w 100% wyleczyć

Społeczność

Najnowsze zdjęcia

  • Busy do Anglii
  • Protest
  • bosman
  • Pierwsza pomoc tonącym
  • Podstawowa Opieka Zdrowotna
  • Wzywając pogotowie, nie okłamuj dyspozytora
  • Nie czekaj, dzwoń!
  • Nie wzywaj pogotowia nadaremnie
  • Wzywaj z głową
  • Ratownik medyczny
  • Teraz już wiesz...
  • Miał zawał. Karetki nie było.
  • Zespół QRS i jego szerokość
  • STEMI może być...
  • Słupek
  • Zatrucia